Hastalık Muayeneleri

Akut ve Kronik Çocuk Hastalıklarının Kapsamlı Değerlendirilmesi, Tanı Süreci ve Bilimsel Tedavi Planlaması

Çocukluk çağı hastalıkları; ani başlayan ateşli enfeksiyonlardan alerjik rahatsızlıklara, sindirim sistemi sorunlarından solunum yolu hastalıklarına kadar geniş bir yelpazede karşımıza çıkar. Bu dönemde çocukların bağışıklık sistemi henüz gelişmekte olduğu için birçok hastalık hızlı bir şekilde ilerleyebilir ve aileler için endişe verici olabilir. Bu sebeple hastalık muayeneleri, yalnızca mevcut şikâyeti gidermeyi değil; çocuğun genel sağlık durumunu bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmeyi, altta yatan nedenleri araştırmayı ve tekrar eden hastalıkları önlemeyi amaçlar.

Kliniğimizde sunduğumuz hastalık muayeneleri, güncel tıbbi rehberlere uygun, kanıta dayalı ve çocuk dostu bir yaklaşımla yürütülür. Ebeveynlerin kaygılarını azaltan, çocukların kendilerini güvende hissettiği, ailelere rehberlik eden ve iyileşme sürecini destekleyen bütüncül bir bakım modeli sunuyoruz.

Her hastalık değerlendirmesinde amaç:

• Doğru tanıyı koymak
• Gereksiz ilaç kullanımını önlemek
• Hastalığın seyrini yakından izlemek
• Aileyi doğru bilgilendirmek
• Çocuğun sağlıklı şekilde iyileşmesine rehberlik etmektir.

Bu hizmet altında değerlendirmesi yapılan bazı hastalıklar şunlardır:

• Üst solunum yolu enfeksiyonları

• Alt solunum yolu enfeksiyonları

• Ateşli çocuk değerlendirmesi

• İdrar yolu enfeksiyonları

• Alerji, astım ve atopik dermatit değerlendirmesi

• Karın ağrısı, kusma, ishal, kabızlık gibi gastrointestinal sorunlarının ayrıntılı değerlendirilmesi

Hizmet Yaklaşımımız ve Ailelere Sunulan Destek

Her hastalık muayenesi sonunda ailelere:

• Tanı açıklaması
• Hastalığın beklenen seyri
• Evde izlem önerileri
• Alarm bulguları
• Gerekirse kontrol randevusu

ayrıntılı bir şekilde anlatılır.
Amacımız ailelerin kendilerini güvende ve bilgilendirilmiş hissetmesidir.

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları Değerlendirmesi

Çocuğunuzun Sık Görülen Enfeksiyonlarında Bilimsel, Güvenilir ve Şefkatli Bir Destek

Çocukluk döneminin en yaygın hastalıklarından biri üst solunum yolu enfeksiyonlarıdır (ÜSYE). Özellikle kreş, okul, oyun grubu gibi toplu ortamlara katılan çocuklarda bu enfeksiyonlar yılda birçok kez ortaya çıkabilir. Bu durum anne babalar için yorucu ve endişe verici olsa da, çocukların bağışıklık sisteminin güçlenmesi açısından gelişimsel bir süreçtir.

Üst solunum yolu enfeksiyonu, burun, boğaz ve çevresindeki yapıların enfeksiyonlarını kapsar ve çoğunlukla virüslerin neden olduğu, genellikle kendi kendine iyileşen hastalıklardır. Ancak bazı durumlarda doğru değerlendirme, uygun tedavi ve gerekirse yakın takip gerektirir.

Bu nedenle, hastalık muayenelerinde çocuğunuzu bütüncül şekilde değerlendirmek; viral ve bakteriyel enfeksiyonları ayırt etmek, aileyi doğru bilgilendirmek ve güvenli bir yol haritası sunmak büyük önem taşır.

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları Nelerdir?

ÜSYE çok geniş bir gruptur ve çocuklarda sık görülen farklı hastalıkları içerir:

📌 Nezle (Common Cold / Viral ÜSYE)

• Burun akıntısı
• Burun tıkanıklığı
• Hapşırma
• Hafif öksürük
• Hafif ateş
  en sık görülen belirtilerdir.

📌 Farenjit (Boğaz İltihabı)

Boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, ateş ve halsizlikle seyreder.
Çoğu viral kaynaklıdır, ancak bazı durumlarda A grubu beta hemolitik streptokok bakterisi sorumlu olabilir.

📌 Tonsillit (Bademcik İltihabı)

Bademciklerin kızarması, şişmesi, beyaz plakların görülmesi ve yüksek ateş ile ortaya çıkar.

📌 Sinüzit

Uzamış burun tıkanıklığı, baş/ yüz ağrısı ve 10 günden uzun sürebilen sarı-yeşil akıntı ile karakterizedir.

📌 Larenjit (Krup)

“Boğuk” ya da “havlar tarzda” öksürük, ses kısıklığı ve nefes alırken gürültülü ses duyulabilir.

Tüm bu hastalıkların doğru ayırt edilmesi ve izlem planının belirlenmesi için çocuk doktoru muayenesi kritik önem taşır.

Çocuklarda ÜSYE Neden Bu Kadar Sık Görülür?

Bunun birkaç bilimsel nedeni vardır:

• Bağışıklık sistemleri henüz tam olgunlaşmamıştır.
• Kreş/okul ortamları enfeksiyonun kolay yayıldığı yerlerdir.
• Çocuklar sık temas eder, oyuncakları ve yüzeyleri paylaşırlar.
• Elleri sık sık ağız-burun-göz bölgesine götürürler.
• Birçok virüs solunum yoluyla kolay bulaşır (rinovirüs, adenovirüs, RSV, influenza vb.).

Çocuklar yılda 8–10 kez üst solunum yolu enfeksiyonu geçirebilir; bu çoğunlukla gelişimin normal bir parçasıdır.

Muayenede Çocuğunuz Nasıl Değerlendirilir?

Her hastalık muayenesi çocuğun durumuna özel olarak yapılır:

1. Ayrıntılı Öykü Alınır

• Ateş ne zamandır var?
• Öksürük nasıl başladı?
• Burun akıntısının rengi?
• Gözlerde akıntı var mı?
• Evde başka hasta var mı?
• Çocuk besleniyor/uyuyor mu?
• Daha önce benzer bir enfeksiyon geçirdi mi?

Bu bilgiler tanıya büyük katkı sağlar.

2. Fizik Muayene Yapılır

Muayenede tüm sistemlerin yanında:

• Burun tıkanıklığı ve akıntı
• Boğaz ve bademcik durumu
• Boyun lenf bezlerinin değerlendirilmesi
• Akciğer dinlemesi
• Kulak muayenesi
• Cilt döküntüleri
  titizlikle incelenir.

Özellikle kulak enfeksiyonu (otit) muayenesi ÜSYE’lerde çok önemlidir, çünkü bakteri kaynaklı otitler ağrı ve ateşle seyreder ve tedavi edilmelidir.

3. Gerekirse Testler Yapılabilir

Her çocuk için gerekli değildir, ancak bazı durumlarda:

• Strep testi (hızlı antijen testi)
• Kan sayımı
• CRP
• Influenza/RSV testleri
• COVID testi
  gibi testler yapılabilir.

Viral ve Bakteriyel Enfeksiyonların Ayrımı

ÜSYE’lerin %80’den fazlası viraldir ve antibiyotik gerektirmez.

Viral enfeksiyon belirtileri:

• Burun akıntısı (şeffaf)
• Gözlerde sulanma
• Hafif ateş
• Hafif-boğuk öksürük
• Halsizlik
• Ses kısıklığı

Bakteriyel enfeksiyon belirtileri:

• Yüksek ve persistan ateş
• Boğazda beyaz plaklar
• Kötü kokulu nefes
• Şiddetli boğaz ağrısı
• 10 günden uzun süren sarı-yeşil akıntı

Antibiyotik ancak bakteriyel enfeksiyonlarda gereklidir. Gereksiz antibiyotik kullanımı hem yan etki riskini artırır hem de antibiyotik direncine yol açar.

ÜSYE’lerde Evde Bakım Önerileri

Hastalığın büyük kısmı evde doğru bakım ile hafif atlatılır.
Muayene sonrasında ailelere detaylı ve durumlarıne uygun öneriler sunulur:

✔ Bol sıvı tüketimi

Su, anne sütü, çorba, ılık içecekler çok faydalıdır.

✔ Nemli oda ortamı

Odanın nemini artırmak burun ve boğaz tahrişini azaltabilir.

✔ Yaşa uygun burun temizliği

Özellikle küçük çocuklarda rahatlatıcı etki yaratır.

✔ Yaşa uygun ateş düşürücü kullanımı

Gerekli durumlarda doktor önerisiyle parasetamol/ibuprofen kullanılabilir.

✔ Dinlenme ve uyku

Vücudun iyileşmesi için en önemli iyileştirici süreçtir.

❗ Bal, 1 yaş altındaki bebeklere verilmez.

Antibiyotik Ne Zaman Gerekir?

Antibiyotikler yalnızca:

• Bakteriyel tonsillit
• Akut otitis media (kulak enfeksiyonu)
• Akut bakteriyel sinüzit
• Bazı pnömoni türleri

gibi enfeksiyonlarda kullanılır.

Viral enfeksiyonlarda antibiyotikler etkisiz ve gereksizdir. Bu nedenle doğru tanı çok önemlidir.

Hangi Durumlarda Tekrar Muayene Gerekir?

Ailelerin dikkat etmesi gereken bazı alarm belirtileri vardır:

• 72 saatten uzun süren yüksek ateş
• Solunum güçlüğü, hızlı nefes
• Morarma
• Yoğun kusma
• Sıvı içememe, idrar azalması
• Şiddetli öksürük ve hırıltı
• Halsizlik ve uykuya eğilim
• Cilt döküntüsü

Bu durumlarda acil değerlendirme gerekir.

ÜSYE’nin Önlenmesi Mümkün mü?

Tamamen önlemek zor olsa da enfeksiyon riskini büyük ölçüde azaltmak mümkündür:

• Ellerin sık sık yıkanması
• Okul/küçük çocuk ortamlarında hijyen tedbirlerinin alınması
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçınma
• Yeterli uyku
• Dengeli beslenme
• Düzenli aşılar (takvim aşılarının tamamlanması, influenza, belirli bebeklerde RSV antikorları)

Bağışıklığın güçlü olması enfeksiyonları hafif geçirmenin en büyük anahtarıdır.

Hastalık Durumlarında Güvenli, Bilgili ve Şefkatli Bir Rehberlik

Üst solunum yolu enfeksiyonları çocukluk döneminin doğal bir parçasıdır; ancak her zaman doğru değerlendirme, güvenli tedavi yaklaşımı ve aileye rehberlik gerektirir.

Hedefimiz:

• Çocuğun hastalığı güvenle atlatmasını sağlamak
• Gerekli durumlarda hızlı ve doğru tedavi planlamak
• Aileyi doğru bilgilerle güçlendirmek
• Gereksiz antibiyotik kullanımını önlemek
• Bağışıklık ve genel sağlık alışkanlıklarını desteklemek

Her muayene, hem sağlık açısından doğru yönlendirmeyi hem de anne-babaların kendini güvende hissetmesini sağlar.

ÜSYE sürecini birlikte, bilinçli ve en hafif şekilde yönetmek için buradayım.

2. Alt Solunum Yolu Enfeksiyonları

Alt solunum yolu enfeksiyonları, özellikle 5 yaş altı çocuklarda daha ciddi seyredebilen, yakın takip gerektiren önemli hastalıklardır. Bronşiolit, RSV enfeksiyonları ve pnömoni gibi durumlarda erken tanı ve doğru tedavi çocuğun iyileşme sürecini belirgin şekilde etkiler.

Muayene sürecinde değerlendirdiğimiz unsurlar:

• Solunum hızı ve derinliği
• Solunum seslerinde hışıltı, raller, ronş
• Göğüs çekilmeleri, burun kanadı solunumu
• Oksijen seviyesinin ölçülmesi
• Bronşiolit–astım ayrımı
• Gerektiğinde akciğer filmi veya laboratuvar tetkikleri

Sık takip edilen durumlar:

Bronşiolit (RSV dahil)

Bronşiolit özellikle 2 yaş altı bebeklerde görülen, çoğunlukla RSV gibi virüslerin neden olduğu alt solunum yolu enfeksiyonudur. Hışıltılı solunum, hızlı nefes alma, göğüs çekilmeleri ve beslenme güçlüğü ile seyredebilir. Ciddi olgularda oksijen desteği gerekebilir; bu nedenle yakın takip büyük önem taşır.

Pnömoni (Zatürre)

Pnömoni, akciğer dokusunun enfeksiyonu olup viral veya bakteriyel olabilir. Yüksek ateş, hızlı nefes alma, göğüs ağrısı, halsizlik ve belirgin iştahsızlıkla seyreder. Doğru tanı ve erken tedavi hayati önem taşır. Bazı durumlarda akciğer filmi veya antibiyotik tedavisi gerekebilir.

Astım Atakları

Astım atakları da alt solunum yolu enfeksiyonlarından ayrılması gerekn tablolardır. Çocukta nefes darlığı, hırıltılı solunum, göğüste sıkışma hissi ve uzun süren öksürük ortaya çıkar. Ataklar viral enfeksiyonlar, alerjenler, soğuk hava veya eforla tetiklenebilir. Doğru tedavi ve düzenli takip, krizleri kontrol altına almada temel rol oynar.

Hırıltılı Çocuk

Hırıltı, özellikle küçük çocuklarda birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir: viral enfeksiyonlar, bronşiolit, astım eğilimi veya alerjik hassasiyet. Hırıltılı çocuk mutlaka ayırıcı tanı ile değerlendirilir; çünkü erken dönemde yapılan doğru yönetim ilerideki solunum problemlerini azaltabilir.

Tedavi yaklaşımımız:

• Nebulizasyon tedavisi açısından değerlendirme
• Oksijen ihtiyacının değerlendirilmesi
• Antibiyotik ihtiyacının değerlendirilmesi
• Ateş ve öksürük yönetimi
• Evde izlem için ayrıntılı rehberlik
• Kontrol muayeneleri

Ailelere, solunum sıkıntısını nasıl tanıyacakları ayrıntılı biçimde öğretilir.

3. Ateşli Çocuk Değerlendirmesi

Ateş; çocuklarda en sık görülen belirtilerden olup doğru yönetilmediğinde ailelerde ciddi endişe yaratabilir. Ancak ateş vücudun savunma mekanizmasıdır ve çoğu zaman çocuklar ateşi güvenli şekilde atlatır.

Ateşli çocuk değerlendirmemiz şu aşamalardan oluşur:

• Ateşin başlangıcı, süresi, yüksekliği
• Ateşe eşlik eden döküntü, kusma, uyku hâli, solunum bulguları
• Ense sertliği, bilinç değişikliği gibi aciliyeti olan durumların taranması
• Bakteriyel–viral etkenlerin ayırıcı tanısı
• Gerekirse idrar tahlili, kan tahlili veya boğaz testi
• 3 aydan küçük bebeklerde özel değerlendirme algoritması

Ateşin çocuklarda en sık nedenlerinin bir kısmı bunlar olabilir:

• Viral üst solunum yolu enfeksiyonları
• Bakteriyel enfeksiyonlar
• İdrar yolu enfeksiyonu
• Alt solunum yolu enfeksiyonları
• Enterovirüs kaynaklı hastalıklar

Tedavi ve yönetim:

• Ateş düşürücülerin doğru dozlarda kullanımı
• Sıvı alımının artırılması
• Gerekirse hekim kontrolünde ilaç tedavisi
• Alarm bulgularının aileye öğretilmesi

Aileyi korkutmadan, güvenli ve bilimsel bir yaklaşım ile bilgilendirmek ve sorunları çözmek en öncelikli hedefimizdir.

4. İdrar Yolu Enfeksiyonları

İdrar yolu enfeksiyonları çocuklarda sık görülür ve erken tanı konulmadığında böbreklerde kalıcı hasara yol açabilir. Bu nedenle dikkatli değerlendirme büyük önem taşır.

Muayene sürecinde yapılanlar:

• Ateş, idrar yaparken yanma, kötü kokulu idrar, sık idrara çıkma öyküsünün alınması
• Bebeklerde huzursuzluk, iştahsızlık ve kilo kaybı belirtilerinin incelenmesi
• İdrar tahlili ve kültürü
• Gerekli durumlarda böbrek ultrasonu ile değerlendirme
• Tekrarlayan enfeksiyonlarda altta yatan anatomik sorunların araştırılması

Tedavi yaklaşımı:

• Uygun antibiyotik tedavisi
• Sıvı tüketiminin planlanması
• Hijyen eğitimi
• Tuvalet eğitimi rehberliği
• Kontrol tahlilleri

Kız çocuklarında daha sık görülen idrar yolu enfeksiyonlarında aileye özel önleme stratejileri sunulur.

5. Alerji, Astım ve Atopik Dermatitin Değerlendirilmesi

Alerjik hastalıklar çağımızda giderek artmaktadır. Çocuklarda astım, alerjik rinit ve atopik dermatit çoğunlukla birlikte seyreder ve yaşam kalitesini etkileyebilir.

Alerjik hastalık değerlendirmemizde şunlar yapılır:

• Alerji öyküsünün ayrıntılı alınması
• Mevsimsel belirtilerin değerlendirilmesi
• Cilt, burun ve solunum sisteminin ayrıntılı muayenesi
• Egzama bölgelerinin cilt bariyeri açısından analizi
• Bronş hassasiyetinin değerlendirilmesi
• Gerektiğinde alerji testine yönlendirme

Tedavi yaklaşımımız:

• Astımda atak tedavisi ve uzun dönem kontrolü
• Alerjik rinitte düzenli burun bakımı
• Egzamada cilt bakım rutininin oluşturulması
• Ev ortamı düzenleme önerileri (ev tozu, polen, küf, hayvan alerjisi)
• Gıda alerjisi şüphesinde beslenme planlaması

Ailelere tetikleyicileri tanıma ve yönetme becerisi kazandırmak bu yaklaşımın temelidir.

6. Karın ağrısı, kusma, ishal, kabızlık gibi gastrointestinal sorunlarının ayrıntılı değerlendirilmesi

Sindirim sistemi şikâyetleri çocuklarda oldukça yaygın olup çoğu zaman enfeksiyonlara, beslenme değişikliklerine veya bağırsak hareketlerindeki bozukluklara bağlıdır. Ancak bazı durumlar acil müdahale gerektirebilir.

Gastrointestinal değerlendirme aşamaları:

• Ağrının yeri, süresi, şiddeti
• Dışkılama sıklığı, kıvamı, dışkıda kan–mukus varlığı
• Susuzluk bulgularının varlığı
• Kusmanın tipi (fışkırır tarzda veya yemekten sonra gibi)
• Karın muayenesi
• Gerekirse ultrason veya kan testleri

Sık görülen nedenler:

• Viral gastroenterit
• Kabızlık
• Gıda intoleransları
• Gıda zehirlenmesi
• İdrar yolu enfeksiyonu
• Apandisit
• Bağırsak düğümlenmesi

Tedavi yaklaşımı:

• Sıvı-elektrolit dengesinin düzenlenmesi
• Beslenme düzeninin yeniden planlanması
• Probiyotik kullanımı
• Altta yatan nedenin tedavisi
• Alarm bulguları için aileye ayrıntılı eğitim

Bu süreçte amaç, çocuğun hızlı bir şekilde rahatlaması ve doğru tanının gecikmeden konulmasıdır.